Biomassacentrale: hoe werkt het en is het duurzaam?
Een biomassacentrale verbrandt hout of ander organisch materiaal om warmte en soms elektriciteit op te wekken. Lange tijd zag Nederland biomassa als een handige manier om de CO2-uitstoot omlaag te brengen. De laatste jaren wordt die rol kleiner en is de discussie erover feller geworden. Hoe werkt zo'n centrale precies en hoe duurzaam is dat eigenlijk?
Wat is een biomassacentrale
Een biomassacentrale is een energiecentrale die biomassa verbrandt. Meestal gaat het om hout, zoals houtsnippers of houtpellets. De warmte die daarbij vrijkomt gaat vaak naar een warmtenet, waarmee huizen en gebouwen in de buurt worden verwarmd. Een deel van de centrales wekt er ook elektriciteit mee op.
Wat is biomassa?
Biomassa is organisch materiaal van planten of dieren. Denk aan snoeihout, houtresten, mest, plantaardige olie, mais en voedselresten. Je kunt er veel kanten mee op: het dient als grondstof voor papier, bouwmateriaal, kleding en voedsel, en je kunt er energie uit halen. Energie uit biomassa kan op drie manieren: verbranden, vergisten of vergassen. Een biomassacentrale gebruikt de eerste route. Bij vergisten en vergassen maak je juist gas van de biomassa.
Biomassa bijstoken in kolencentrales
Niet alle biomassa wordt in een aparte centrale verbrand. Een deel gaat mee in kolencentrales. Dat heet bijstoken of meestoken: de centrale vervangt een deel van de kolen door biomassa, zodat er minder kolen nodig zijn voor dezelfde hoeveelheid stroom.
Die afspraak komt uit het Energieakkoord van 2013. Om de doelen voor hernieuwbare energie te halen mochten kolencentrales biomassa bijstoken, met subsidie en onder de voorwaarde dat het hout uit duurzaam beheerde bossen komt. Op die afspraak is veel kritiek geweest, vooral over de herkomst van het hout en de vraag of het echt zo duurzaam is. Inmiddels loopt het bijstoken hard terug. Kolencentrales draaien minder en mogen op termijn geen kolen meer stoken, daardoor neemt het meestoken verder af. In 2024 daalde het meestoken van biomassa in elektriciteitscentrales met 28 procent.
Is een biomassacentrale duurzaam?
Biomassa geldt als hernieuwbare bron: bomen en planten kun je opnieuw laten groeien, dus de grondstof raakt niet op. De CO2 die bij verbranding vrijkomt, wordt in theorie weer opgenomen door nieuwe aanplant. Op papier is biomassa daarmee CO2-neutraal.
In de praktijk ligt het lastiger en daar draait de discussie om. Nieuwe bomen hebben tientallen jaren nodig om die CO2 weer vast te leggen, terwijl de uitstoot nu al plaatsvindt. Ook is er twijfel over de herkomst van het hout: is er genoeg resthout of worden er bossen voor gekapt en wordt hout van ver geïmporteerd?
Een voordeel van biomassa is wel dat een centrale een constante hoeveelheid energie levert. Anders dan bij zon en wind hangt de productie niet af van het weer.
Wat is de toekomst van biomassa?
In de totale energiemix is biomassa nog altijd een van de grootste hernieuwbare bronnen, vooral voor warmte en brandstof voor vervoer. Maar in de opwek van groene stroom wordt de rol kleiner. Van alle hernieuwbare elektriciteit in Nederland kwam in 2024 het grootste deel uit wind (54 procent) en zon (36 procent). Biomassa was goed voor ongeveer 10 procent en dat aandeel daalt.
Dat komt doordat zon en wind snel groeien en het bijstoken in kolencentrales afneemt. Voor groene stroom uit biomassa wordt de ruimte dus kleiner, terwijl reststromen en groen gas uit vergisting wel perspectief houden.
Biomassacentrale of vergisting: wat is het verschil?
Deze twee worden vaak door elkaar gehaald. Het verschil zit in wat er met de biomassa gebeurt.
In een biomassacentrale wordt biomassa verbrand. Dat levert warmte op, en soms elektriciteit. Bij vergisting gebeurt iets heel anders: bacteriën breken organisch materiaal af, zoals mest en voedselresten, en daarbij ontstaat biogas. Werk je dat gas op tot aardgaskwaliteit, dan heet het groen gas. Dat gebeurt in een vergistingsinstallatie, niet in een biomassacentrale.
ENGIE is in Nederland vooral actief met groen gas, dat via vergisting wordt gemaakt. Vanaf 2027 worden energieleveranciers naar verwachting verplicht om een deel van hun gaslevering groen te maken, de bijmengverplichting groen gas.
Kiezen voor groene energie
Benieuwd wat groene energie van ENGIE voor jou kost? Doe de postcodecheck en bekijk direct je tarief.
