LNG: van verwachte stortvloed naar plotselinge droogte
Leestijd: 4 minuten
Europa was de vorige energieschok net een beetje te boven. Een stortvloed aan additionele LNG-productiecapaciteit zou, vanwege de investering die na de 2022 crisis gedaan zijn, de komende jaren in bedrijf worden genomen. Hierdoor zou in een relatief korte periode de mondiale LNG-capaciteit met 50% toenemen. De gasprijzen voor de komende leveringsjaren noteerden ruim onder de 25 €/MWh en begonnen voorzichtig weer als vanouds aan te 'voelen', vergelijkbaar met voor de Oekraïneoorlog. Ik vroeg me in een eerdere blog dan ook af of de geplande capaciteitsuitbreidingen niet tot een aanbodoverschot zou kunnen leiden.
Alleen diende afgelopen maand de volgende energiecrisis zich alweer aan. Voorlopig dus geen sprake van een 'stortvloed', want de LNG-tankers van Qatar (één van ‘s werelds top drie producenten) zitten momenteel vast ‘in de woestijn’.
De Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran en de hierop volgende vergeldingsacties hebben desastreuse gevolgen voor de mondiale energievoorziening. Het effectief afsluiten van de Straat van Hormuz door Iran deed plotsklaps grofweg 20% van het olie- en LNG-aanbod wegvallen. Hierdoor schoten de marktprijzen omhoog en werden alarmerende krantenkoppen dagelijkse kost.
De genoemde percentages van 20% in veel artikelen zijn dan wel feitelijk juist, maar toch is er een nuanceverschil tussen de olie en gas. In werkelijkheid wordt niet exact hetzelfde sommetje gemaakt om tot die percentages te komen. Mondiaal worden per dag iets meer dan 100 miljoen vaten olie verbruikt, grofweg 20 miljoen vaten werden dagelijks door de Straat van Hormuz getransporteerd, 20% dus.
Voor LNG is dit anders. LNG is namelijk niet de gehele gasmarkt, slechts het vloeibaar gemaakte deel. Deel je de Qatarese LNG-capaciteit door de mondiale (aard)gasproductie, dan heb je het over 4%. In deze context wordt duidelijk dat het “olieprobleem” dan ook vele male groter dan die van gas.
De ene crisis is de andere niet (2026 vs. 2022)
De term crisis wordt in de media vandaag de dag al snel aan een onderwerp gehangen. Hierdoor kan het lastig zijn om de ernst van de situatie goed te beoordelen en te begrijpen. Hoe verhouden de crisissen van 2022 en 2026 zich tot elkaar?
Pijpleidinggas vs. LNG
Europa importeerde voor 2022 jaarlijks zo’n 150 miljard m3 aardgas via pijpleidingen uit Rusland. Momenteel zit ongeveer 110 miljard m3 aan LNG-productie vast in de Perzische Golf. Het getroffen volume is lager, maar veel belangrijker nog is dat het LNG betreft en geen pijpleiding aanbod. LNG is veel flexibeler, het kan immers naar meerdere afnemers en verschillende bestemmingen worden getransporteerd.
Daar waar in 2022 Europa ineens een tekort had van 150 miljard m3, kan de pijn van het huidige gastekort van 110 miljard m3 worden verdeeld over de gehele wereldmarkt. Dit vanwege het flexibel karakter van LNG. Een ander belangrijk verschil is dat het wegvallen van Russische gasleveranties destijds al een meer permanent karakter leek te hebben. Sancties werden geïntroduceerd, pijpleidingen opgeblazen en de betrekken tussen Rusland en Europa leek langdurig gekoeld. In de huidige situatie lijkt een terugkeer van Qatarese LNG-leveranties op den duur waarschijnlijk, alhoewel twee van de veertien LNG-productielijnen compleet zijn verwoest door Iraanse bommen en drones. Zodra de heropening van de Straat van Hormuz een feit is, zal het LNG weer gaan vloeien is de huidige consensus.
Alternatieven voor elektriciteitsproductie
In 2022 hadden we niet alleen een enorme gascrisis, maar simultaan zorgden serieuze corrosie issues aan Franse kerncentrales voor de laagste elektriciteitsproductie in 40 jaar. Europese gascentrales moesten, ondanks dat aardgas zeer schaars was, de productie van de kerncentrales compenseren. Op dit moment is de beschikbaarheid van de Franse nucleaire vloot weer gezond waardoor ze, samen met kolencentrales, de gascentrales kunnen ontlasten. Ook heeft Europa veel werk gemaakt van verduurzaming en de hernieuwbare elektriciteitsproductiecapaciteit is significant uitgebreid. Dit bespaart veel aardgas.
Uit onderstaande grafiek wordt ook direct duidelijk wat de prijsimpact van de verschillende crisissen op onze gas- en elektriciteitsprijzen zijn. De huidige prijsoplevingen staan (vooralsnog) in schril contrast met de enorme pieken van 2022.
Prijsverloop gas en elektriciteit van 2008 tot medio 2026
Voor Europa is het dus "LNG all the way"
Begrijp me niet verkeerd, we zitten in de grootste aanbodschok sinds de energiecrisis van 2022. Ondanks dat LNG uit het Midden-Oosten 'maar' 4% van de mondiale gasproductie vertegenwoordigd, is de huidige situatie voor ons continent toch als 'ernstig' te classificeren.
De enige optie voor Europa om extra gasvolumes aan te trekken is namelijk met LNG. Meer lokale productie en pijplijnimporten uit Noord-Afrika, Noorwegen en/of Rusland lijken geen realistisch alternatief. Onze gasbergingen zijn ook nog eens relatief leeg en om deze bergingen voor de komende winter weer aan te vullen, zal ons continent dus mee moeten dingen in de losgebarsten biedingsoorlog voor de overgebleven beschikbare LNG. Een nieuwe Qatar, qua aanbod, tover je niet zomaar uit je achterzak. Voor Europa is het dus “LNG all the way”.
Gedurende maart werd flink geklommen op de geopolitieke escalatieladder, de laatste weken werd echter weer paar tredes afgedaald met de aankondiging van het staakt-het-vuren. Aan alles blijkt dat de Amerikaanse president Trump een uitweg zoekt. Dit zorgde ervoor dat de gasprijzen een deel van de recente stijgingen weer hebben prijsgegeven.
Normalisatie kost tijd
Belangrijk om te beseffen: oorlogen starten is vrij simpel, ze stoppen is doorgaans een stuk complexer. Voorlopig blijven dus alle ingrediënten aanwezig voor 'linke soep' wat betreft de gasmarkt de komende maanden. Want ook al gaat de Straat van Hormuz morgen weer open, het zal zeker nog maanden duren voordat de gasproductie en exporten weer op gang komen. Laat staan dat alle LNG-tankers weer op de juiste plek van bestemming arriveren.
Chris Guth is marktanalist bij de Market Desk van ENGIE. Maandelijks schrijft hij in zijn blog over trends en ontwikkelingen in de energiemarkt.
Altijd op de hoogte van de energiemarkt
De analisten van onze Market Desk volgen de energiemarkt op de voet. Op verschillende manieren houden ze u op de hoogte van ontwikkelingen.
