Volatiliteit op de TTF-gasmarkt terug van weggeweest: door funds of fundamentals?
Leestijd: 3 minuten
Tussen de zomervakantie van 2025 en half november fluctueerde de TTF-gasprijs voor de eerstvolgende maand rond 32 €/MWh. Vraag en aanbod lagen redelijk in balans, prijsschommelingen van één of enkele dubbeltjes waren de norm. Vlakke prijsgrafieken suggereerden dat we in rustiger vaarwater terecht waren gekomen. Achteraf bleek dit slechts stilte voor de storm…
Eind vorig jaar kelderde de gasprijs voor de eerstvolgende maand vrij plotseling van 32 €/MWh naar 26 €/MWh. Om begin januari in twaalf handelsdagen explosief te stijgen tot boven de 40 €/MWh, een plus van maar liefst 45%. Wat zorgde voor deze extreme prijsfluctuaties?
Voor mij als energiemarktanalist zorgde de prijsdaling in november voor opgetrokken wenkbrauwen. De prijsdaling viel niet helemaal te rijmen met de fundamentals, oftewel de vraag- en aanboddynamiek op de gasmarkt. Ook de Europese gasbergingen zaten voor “maar” 81% vol,12% lager dan het jaar ervoor en 7% minder ten opzichte van het meerjarige (2017-2025) gemiddelde. De marktprijzen moesten immers hoog genoeg zijn om voldoende LNG van buiten ons continent aan te trekken om aan de acute vraag te voldoen en de bergingen weer aan te vullen. Desondanks kelderde de TTF-prijs.
Zelfs voor de winter was begonnen leken gasspeculanten in gedachten al op de Bahama’s te zitten. Terwijl we alle significante wintermaanden nog te goed hadden. Zogeheten investment funds hadden in december de grootste netto-short positie opgebouwd sinds de start van de coronapandemie in 2020. Door “short” te gaan, speculeert men op een prijsdaling. Je verkoopt een hoeveelheid gas met het idee om dit volume later tegen een lagere prijs terug te kopen. Veel verkoopbereidheid onder deze partijen zorgde voor stevige neerwaartse prijsdruk, de gasprijs dook eind 2025 met ongeveer 30% omlaag.
Netto positie investeringsfondsen versus gasprijsontwikkeling.
Speculanten krijgen koudwatervrees
Begin januari werd echter abrupt het strandlaken onder de marktspeculanten weggetrokken. In gedachten weliswaar op de Bahama’s, maar plots deed Koning Winter zijn intrede en trakteerde meerdere continenten simultaan op dalend kwik. Winterstorm Fern zorgde in de VS niet alleen voor extra vraag, maar ook het aanbod werd geraakt door kapotgevroren pijpleidingen en productielocaties. In Europa en China lagen de temperaturen ook ver onder het seizoen gemiddelde met snel leeglopende gasbergingen tot gevolg.
Niet alleen het winterse weer stuwde de gasprijs in januari op, ook de geopolitieke context zorgde voor veel nervositeit en opwaartse prijsdruk. De alsmaar oplopende retoriek van de Amerikaanse president Trump over Groenland, de ontwikkelingen in Venezuela en de onrust in Iran rechtvaardigden een hogere risicopremie. Wat als, door een confrontatie tussen de VS en Europa/NAVO over Groenland, Amerikaanse LNG-leveringen als pressiemiddel tegen Europa zouden worden ingezet?
Invloed van investeringsfondsen
Afijn, op de gasmarkt stonden (te)veel neuzen dezelfde kant op en door bovengenoemde ontwikkelingen volgde een zogeheten short-squeeze. Investeringsfondsen zagen zich genoodzaakt om hun short-posities te sluiten, wat de prijsopleving extra krachtig maakte. Inmiddels zijn we voor wat betreft het prijsniveau weer terug bij af en noteert de gasprijs voor de komende maand weer rond de 32 €/MWh.
Ja, speculatieve partijen kunnen op de korte termijn invloed hebben op de prijsontwikkeling en prijsfluctuaties versterken. Op de lange termijn blijft de prijsvorming echter altijd geankerd in de (verwachte) vraag- en aanbodbalans. De gasprijs was aanvankelijk te ver naar beneden doorgeschoten en vervolgens ook weer naar boven toe.
Alhoewel investeringsfondsen nooit uit zijn op fysieke levering van het gas, volatiliteit veroorzaken en prijsvoorspellingen lastiger kunnen maken, wil ik ze niet per se afschilderen als “boemannen”. Dergelijke partijen spelen namelijk een belangrijke rol in de markt. Ze zorgen voor liquiditeit waardoor energieleveranciers en producenten altijd een counterparty hebben waarmee snel en efficiënt posities kunnen worden verhandeld.
Wat betekent dit voor u?
De recente terugkeer van prijsvolatiliteit is een goede reminder dat een gedegen inkoopstrategie essentieel is om uw energiemarktrisico’s te managen. Ook doet u er goed aan om inkoopbeslissingen te baseren op gedegen marktanalyses. Toevallig hebben wij ons hier bij de Market Desk in gespecialiseerd. 😊
Mocht u meer willen weten over wat de Market Desk voor uw organisatie kan betekenen, aarzel niet om contact op te nemen met ons.
Chris Guth is marktanalist bij de Market Desk van ENGIE. Maandelijks schrijft hij in zijn blog over trends en ontwikkelingen in de energiemarkt.
Altijd op de hoogte van de energiemarkt
De analisten van onze Market Desk volgen de energiemarkt op de voet. Op verschillende manieren houden ze u op de hoogte van ontwikkelingen.
